بررسی تطبیقی دیدگاه «انسان خودشکوفا» از دیدگاه قرآن کریم و روانشناسی انسانگرا با تاکید بر مدل آبراهام مزلو

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

روانشناسان مکتب انسانگرا به ویژه آبراهام مزلوAbraham Maslow)) محور اساسی رسیدن به خود شکوفایی را، تامین «نیازهای گوناگون انسان در مراتب مختلف آن« قرار داده‌اند، قرآن کریم که هدف از خلقت جن و انسان را عبادت، عبودیت و بندگی خداوند معرفی می‌نماید: ﴿وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ(ذاریات / 56 با عنایت به ساختار چهار ساحتی جسم، ذهن ، روان و روح انسان، افزون بر تأمین نیازهای گوناگون فیزیکی و عاطفی که در حقیقت نیازهای متعلقات اوست، آدمی را از نظر روانی، موجودی خودبسنده دانسته، او را از نظر روحی تنها نیازمند حضرت حق شناسانده است: "یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنتُمُ الْفُقَرَاء إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ (الفاطر/15) بر این اساس، عامل اساسی خودشکوفایی انسانها را ایمان، ذکر و بندگی می‌شناساند. این مقاله، با روش توصیفی، تحلیلی، به صورت مقایسه ای، به بررسی تطبیقی آراء در دو حوزه تفسیر و روانشناسی انسانگرا پرداخته، این یافته را مدلل می‌سازد که اگر چه همگرایی، بلکه اشتراکات چشمگیری در میان ویژگی افراد خودشکوفا از دیدگاه مزلو با آیات وحیانی وجود دارد، ولی، آموزه های اسلامی از دو جهت کمی و کیفی، با شاخص های مزلو متفاوت است. بدین رو می‌توان گفت دیدگاه مزلو، از نظر کمی، دچار فقدان جامعیت و در خصوص بخش متعالی انسان، بر مبنای آموزه های وحیانی، دچار نقص در حوزه مراتب است؛ بدان رو که با تامین نیاز اساسی انسان به وسیله ایمان به خداوند، این مراتب در تامین نیازها و زمینه سازی برای خودشکوفایی در انسان، هیچ نقشی ایفا نمی کند.

کلیدواژه‌ها


*((قرآن کریم))

1- صبحی صالح،1422، ((نهج البلاغه))، قم، دارالهجره

2- آبراهام، مزلو، 1372 ش، ((انگیزش و هیجان))، احمد رضوانی، مشهد، موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی،چ2

3- جوادی آملی، عبداله، 1384ش ((تفسیر انسان به انسان))، قم، اسراء، چ1

4- خداپناهی، محمد کریم، 1376ش، ((انگیزش و هیجان))، تهران، سمت، چ 1

5- داکو، پیر، 1372ش، ((روانشناسی اعتماد به نفس))، کامبیز منصور قناعی، تهران، شیرین

6- دهخدا، علی اکبر، 1377ش، ((لغتنامه دهخدا))، ج9، تهران، موسسه لغت نامه دهخدا ، چ2

7- راس، آلن، ا، 1374ش، ((روانشناسی شخصیت))، سیاوش جمالفر، تهران، روان

8- شولتس، دوآن، 1377 ش، ((نظریه های شخصیت))، یحیی سید مهدی، تهران، هما، چ 1

9- -------، 1379 ش، ((روانشناسی کمال، الگوهای شخصیت سالم))، گیتی خوشدل، تهران، پیکان، چ8،

10- مصباح یزدی، محمدتقی، 1386ش، ((خودشناسی برای خودسازی))، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

11- مطهری، مرتضی ، 1369ش، ((آشنایی با قرآن 4))،چ1

12- ------------،1373ش، ((اسلام و مقتضیات زمان))، ج 2،تهران، صدرا، چ9

13- ------------، بی تا، ((امدادهای غیبی))، تهران، صدرا

14- ------------، 1373ش، ((انسان در قرآن))، تهران ،صدرا ، چ8

15- ------------، 1368ش، ((جاذبه و دافعه حضرت علی (ع)))، تهران، صدرا، چ9

16- -----------، 1372ش، ((عدل الهی))، تهران، صدرا، چ7

17- -----------، 1373ش، ((گفتارهای معنوی))، تهران، صدرا، چ14

18- ------------، 1371ش، ((مساله شناخت))،تهران، ، صدرا چ6

19- -----------، 1373ش، ((معاد))، تهران، صدرا، چ1

20- ------------، 1369ش، ((نظام و حقوق زن در اسلام))، تهران، صدرا، چ14

21- نفیسی، علی اکبر، 1343ش، ((فرهنگ نفیسی))، ج2، تهران، کتابفروشی خیام.