دگر دیسی نشانه ای مفهوم «سدره المنتهی» با تکیه بر رویکرد نشانه شناسی فرهنگی یوری لوتمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه تهران

2 استاد دانشگاه الزهرا

چکیده

،تعبیر «سدرة المنتهی»در سورة نجم یک تعبیر منحصر به فرد قرآنی است که در طی تاریخ به عنوان یک اصطلاحِ ساخت یافته از سوی عالمان حوزه های مختلف مورد استفاده قرار گرفته است.اکثر مفسران،اغلب در پی توضیح معراج نبی(ص) به سدرة المنتهی پرداختی گذرا در قالب دورترین نقطه بهشت داشته اند،حال آن که به نظر می رسد در پی روند آگاهی افزایی مسلمانان در خصوص این ترکیب قرآنی بود که معنای امروزین یعنی "والاترین درجه قرب الهی" قابل درک و دریافت است.در مقابل بعید به نظر می رسد قرآن در حوار با مشرکان چنین معنای پیچیده ای از فرهنگ اسلامی را لحاظ داشته است.در این بررسی با روش توصیفی - تحلیلی، نخست کاربرد سدرة المنتهی در بافت آیات سورة نجم، بازخوانی اولیه شده و سپس مروری بر تفاسیر متقدم از آن صورت می گیرد و در ادامه،کوشش می شود دگردیسی نشانه ای آن با توجه به رویکرد نشانه شناسی فرهنگی لوتمان،تبیین شود.یکی از دلایل انتخاب این رویکرد این است که لوتمان بر سازوکار پویای تولید و دگردیسی نشانه ای از زاویه فرهنگ تأکید دارد. از نتایج اصلی مطالعه حاضر تبیین این مقوله است که قرآن از طریق تنوع معنایی خود،نسبت به آینده کاملاً باز است و در سطحی فراتر از تنوع معنایی،مجهز به نیرویی هنجار بخش است که قدرت برساخت نشانه ای مقوله ها و تعابیر را دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

دگردیسی نشانه ای مفهوم "سدرة المنتهی" با تکیه بر رویکرد نشانه شناسی فرهنگی یوری لوتمان

نویسندگان [English]

  • Fateme Araji 1
  • ensiye khazali 2
1 استادیار دانشگاه تهران
2 استاد دانشگاه الزهرا
چکیده [English]

The text of the Qur'an is a system of signs with a specific structure that was revealed in any case at a certain point in time. The sign processes that take place in any particular period have exposed the reception of this text to many challenges. Meanwhile, the term "Sadra al-Muntah" in Surah AL-Najm is a unique Qur'anic term that has been used throughout history as a structured term by scholars in various fields. Most commentators often seek to explain the ascension of the Prophet. Had a transient payment to Sadra al-Muntaha in the form of the farthest point of paradise, while it seems that he was following the process of raising awareness of Muslims about this Qur'anic composition, which today's meaning of "the highest degree of nearness to God" can be understood and received. It seems unlikely that the Qur'an in dialog with the polytheists had such a complex meaning of Islamic culture. In this descriptive-analytical study, first the application of Sadra al-Muntaha in the context of the verses of Surah An-Najm is recited at two levels Diachrony and synchrony and then a review of its earlier interpretations is made. Semiotic study, its symbolic metamorphosis should be explained according to the approach of cultural semiotics. One of the main results of the present study is to explain that the Qur'an is completely open to the future through its semantic diversity and at a level beyond semantic diversity. It is equipped with a normative force that has the power to construct a sign of categories and interpretations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • سدرة المنتهی
  • نشانه شناسی فرهنگی
  • مکتب تارتو
  • یوری لوتمان
  • دگردیسی نشانه ای
  • سپهر نشانه ای