بررسی دیدگاه دکتربدوى وآیت الله جوادی‌آملی پیرامون خاستگاه وحی با تکیه بر امی بودن پیامبر(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 حوزه علمیه خواهران

2 استاد یار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه خوارزمی

چکیده

پژوهش حاضر به بررسی دیدگاه دکتربدوى و آیت­الله جوادی‌آملی پیرامون خاستگاه وحی، با تکیه بر امّی بودن پیامبر (ص( با روش توصیفی- تحلیلی می‌پردازد. بحث اصالت سندی قرآن از زمان نزول آن مطرح شده و امروز نیز دنبال می‌گردد. برخی انتساب قرآن به خداوند را به چالش کشیده وآن را به پیامبر نسبت داده‌اند. قرآن و اندیشمندان اسلامی هرکدام بر مبنای گرایش به مکاتب مختلف کلامی، فلسفی و عرفانی، چیستی وحی قرآن را مطرح کردند. تلاش این نوشتار بر آن بوده است که با بررسی دیدگاه دکتربدوی، فیلسوف اسلامی نومعتزلی وآیت­الله جوادی­آملی فیلسوف متألّه، برخورد آنان با مسأله خاستگاه وحی و امّی بودن پیامبر را با توجه به هدف و مبنای فکری آنان و روشی که در مواجهه با آن پیش گرفته‌اند، بررسی و غایت حاصل از هر کدام را تبیین نماید.
 یافته­های تحقیق حاکی است که دکتر بدوی با روش زبان شناسی جدلی در موضع دفاعی و نقضی به مسأله نگریسته است. وی با معرفی پیامبر امی بر بعثت بر تمام جهانیان به برداشت غیرتام از شأن نبی اکرم می‌رسد. آیت­الله جوادی آملی، باروش برهان عقلی و نقلی، ضمن  پیراستن ساحت وحی از وهم، خیال و اسارت در حسّ و تجربه، قرآن را تنزل یافته از ذات اقدس الهی و پیامبر را تلقی کننده حقیقت آن از مقام لدن، نزد خداوند سبحان دانسته است. این مقاله تحلیلی با روش عقلی و نقلی به خاستگاه وحی پرداخته و داده­های کتابخانه‌ای را با تحلیل انتقادی پردازش نموده است.
 

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم

    1. آرمسترانگ، کارل (1383 ش): «زندگی‌نامه پیامبر اسلام»، ترجمه کیانوش حشمتی، تهران: انتشارات حکمت.
    2. ابن منظور، محمد بن مکرم (1982 م): «لسان العرب»، مصر: دار المعارف.
    3. آلوسی، محمدبن عبدالله (بی­تا): «روح المعانی»، محقق: علی عبد الباری عطیه، بیروت: دار النشر..
    4. البدوی، عبد الرحمان (بی­تا): «دفاع عن القرآن ضد منتقدیه»، ترجمه کمال جاد الله، بی­جا: الدار العالمیه للکتب و النشر.
    5. البدوی، عبد الرحمان (1383 ش): «دفاع از قرآن در برابر آراى خاورشناسان»، ترجمه: حسین سیدی، مشهد: به­نشر.
    6. البدوی، عبد الرحمان (بی­تا) الف: «دفاع عن محمد ضد المنتقضین من قدره»، ترجمه کمال جادل الله، مصر: الدار العالمیه للکتب و النشر، چاپ اول.
    7. بخاری، محمدبن اسماعیل (1407 ق): «الصحیح»، بیروت: دار العلم.
    8. بل، ریچارد؛ وات، مونتگمری (1382 ش): «درآمدى بر تاریخ قرآن»، ترجمه بهاءالدین خرمشاهى، قم: سازمان اوقاف و امور خیریه.
    9. بلاشر، رزی (1374 ش): «درآمدی بر قرآن»، ترجمه: محمود رامیار، تهران: دفتر نشر فرهنگاسلامی.
    10. جوادی آملی، عبدالله (1381 ش): «تفسیر تسنیم»، تنظیم و ویرایش: علی اسلانی، قم: نشر إسراء.
    11. جوادی آملی، عبدالله (بی­تا): «عقل و اعتقاد دینی»، قم: نشرإسراء.
    12. جوادی آملی، عبدالله (1388 ش): «اسلام و محیط زیست»، محقق: عباس رحیمیان، قم: نشر إسراء،
    13. جوادی آملی، عبدالله (1388 ش) الف: «پیامبر رحمت»، محقق: محمد کاظم بادپا، قم: نشر إسراء.
    14. جوادی آملی، عبدالله (1385 ش): «سیره رسول اکرم) ص(»، محقق: حسین شفیعی، قم: نشرإسراء.
    15. جوادی آملی، عبدالله (بی­تا) الف: «سروش هدایت»، قم: نشرإسراء.
    16. جوادی آملی، عبدالله (1388 ش) ب: «وحی ونبوت»، محقق: مرتضی واعظ جو، قم: نشرإسراء.
    17. جوادی آملی، عبدالله (بی­تا) ب: «سرچشمه اندیشه»، قم: نشر اسراء.
    18. دورانت، ویل (بی­تا): «قصة الحضارة»، تعریب محمد بدران، جامعه الدول العربیة.
    19. دانش­نامه جهان اسلام، دائره المعارف اسلامی، مقاله تاریخ قرآن (اشپرینگر)، شماره 3121.
    20. راغب اصفهانی، ابوالقاسم الحسین بن محمد (1332 ش): «مفردات فی غریب القرآن»، تهران: المکتبه الرضویه.
    21. رضوان، عمر بن ابراهیم (1413 ق): «آراء مستشرقان حول قرآن کریم و تفسیر آن»، ریاض: دار الطبیه.
    22. زجّاج، ابو اسحاق (1408 ق): «معانى القرآن و اعرابه»، بیروت: دار الکتب العلمیه.
    23. طباطبائی، سیدمحمدحسین (1393 ق): «المیزان فی تفسیرالقرآن»، قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
    24. طباطبائی، سیدمحمدحسین (1354 ش): «قرآن در اسلام»، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
    25. طبری، ابوجعفر محمد بن جریر (1393 ق): «جامع البیان فی تفسیر القرآن» بیروت: دار المعرفه.
    26. عاملی، جعفر مرتضی (بی­تا): «الصحیح من سیره النبی الاعظم»، قم: دارالحدیث.
    27. عباس، فضل حسن (1421 ق): «قضایا قرآنیة فی الموسوعة البریطانیة»، اردن: دار الفتح.
    28. عتر، حسن ضیاءالدین (1340 ش): «وحی اللّه»، دمشق: دار الغوثانی.
    29. کارلایل، توماس (1349 ق): «الابطال»، تعریب: محمد السباعی، قاهره: المطبعة المصریة بالازهر.
    30. لوبون، گوستاو (1378 ش): «تمدن اسلام و عرب»، ترجمه سید محمد تقی فخر داعی گیلانی، تهران: افراسیاب.
    31. مجلسی، محمدباقر (1403 ق): «بحار الانوار»، بیروت: مؤسسه الوفاء.
    32. مصطفوی، حسن (1368 ش): «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    33. معرفت ، محمدهادی (1415 ق): «التمهید فی علوم القرآن»، قم: دفتر نشر اسلامی.
    34. مونتگمری، وات (بی­تا): «محمد در مکه»، مترجم: شعبان برکات، بیروت: المکتبه العصریه، چاپ اول.
    35. نولدکه، تئودور (بی­تا): «تاریخ قرآن»، محقق فرید ریش شوالی، اتریش:دار النشر.