بررسی تطبیقی اقسام توحید و مسئله رویت خدا ازمنظر علامه طباطبایی و شنقیطی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

2 دانشجو/اراک

3 دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

چکیده

مسلمانان در اصل توحید و برخی شئون آن اختلافی ندارند اما در برخی مسائل توحید اختلافاتی وجود دارد علامه طباطبایی و شنقیطی دو مفسر معاصر هستند که هردو تفسیر خود را به روش قرآن به قرآن نگاشته اند علی رغم وجود اشتراکات، اختلافاتی میان این دو مفسر در حوزه توحید و رویت وجود دارد این نگارش به بررسی اشتراکات و اختلافات علامه و شنقیطی در حوزه توحید می‌پردازد.
روش جمع آوری مطالب در این تحقیق کتابخانه ای بوده و روش تحقیق توصیفی و تطبیقی می‌باشد.
پس از بررسی‌ها مشخص شد که هر دو مفسر در بسیاری از مسائل توحیدی اشتراکات فراوانی دارند اما شنقیطی در حوزه صفات خدا، قائل به جسمانیت است و صفات را بر معنای ظاهری حمل می‌کند درحالیکه علامه جسمانیت خدا را مخالف قرآن و عقل می‌داند. همچنین شنقیطی قائل به رویت خدا در آخرت است اما علامه رویت خدا را در دنیا و آخرت محال می‌داند.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم

    1. ابن بابویه محمد بن علیِ (1398 ق): «التوحید»، قم: موسسه نشر اسلامی، چاپ ششم.
    2. ابن فارس، احمد (1442ق): «مقائیس اللغه»، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    3. ابن منظور، محمد بن مکرم (1408ق): «لسان العرب»، بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ اول.
    4. اشعری، ابوالحسن علی بن اسماعیل (1397ق): «الإبانة عن اصول الدّیانة»، تحقیق د. فوقیه حسین محمود، قاهره: دارالانصار، چاپ اول.
    5. آمدی، سیف الدین(1413ق): «غایة المرام فی علم الکلام» بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ اول.
    6. بهبهانی،‌ عبدالکریم (1426ق): «فی رحاب اهل البیت(ع): رؤیة الله بین التنزیه و التشبیه»،‌ قم: مجمع جهانی اهل بیت، چاپ دوم.
    7. تفتازانی، سعدالدین مسعود (بی­تا): «شرح العقائد»، تحقیق عدنان درویش، بی نا، بی جا.
    8. جوادی آملی، عبدالله (1382ش): «توحید در قرآن»، قم: اسراء، چاپ اول.
    9. راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1385ق): «مفردات الفاظ القرآن الکریم»، قم: طلیعه نور.
    10. سبحانی تبریزی، جعفر(1387ش): «گزیده سیمای عقاید شیعه»، ترجمه جواد محدثی، قم: مشعر.
    11. سبحانی،‌ جعفر (1412ق): «الهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل»،‌ قم: المرکز العالمی للدراسات الاسلامیة، چاپ سوم.
    12. سبحانی،‌ جعفر (بی­تا): «رؤیة الله فی ضوء الکتاب و السنة و العقل الصریح»، بی‌جا، بی‌نا.
    13. سبحانی، جعفر (1372ش): «مبانی توحید از نظر قرآن»، قم: موسسه امام صادق، چاپ سوم.
    14. سبحانی، جعفر (1389ش): «منشور جاوید»، قم: کتابخانه عمومی امام علی علیه السلام، چاپ دوم.
    15. شنقیطی، محمدامین (1421ق): «اضواء البیان فی ایضاح القرآن بالقرآن»، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول.
    16. شریف رضی، محمد بن حسن (1395ق): «نهج البلاغه»، تحقیق صبحی صالح، قم: هجرت.
    17. شیخ طوسی، محمد بن حسن (بی­تا): «التبیان فی تفسیر القرآن»، تصحیح احمد حبیب‏ عاملی، بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ اول.
    18. طباطبایی محمدحسین(1373ش): «قرآن در اسلام»، قم: انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ ششم.
    19. عسکری،‌ سیدمرتضی (1378ش): «عقاید اسلام در قرآن کریم»، تهران: مجمع علمی اسلامی، چاپ اول.
    20. عیاشی، محمد بن مسعود (1421ق): «کتاب التفسیر»، قم: موسسه البعثه، چاپ اول.
    21. فخر رازی، محمد بن عمر (1986م): «الاربعین فی اصول الدین»، قاهره: مکتبة الکلیات الأزهریة، چاپ اول.
    22. فراهیدی، خلیل بن احمد (1424ق): «کتاب العین مرتباً علی حروف المعجم»، ترتیب و تحقیق عبدالحمید هنداوی، بیروت: دارالکتب العلمیه.
    23. کریمی، جعفر (1379ش): «توحید از دیدگاه آیات و روایات (۲)»، تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
    24. کریمی، جعفر (1379ش-الف): «توحید از دیدگاه عقل و نقل»، تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
    25. ‌مجلسی، محمدباقر (1403ق): «بحارالانوار»، بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم.
    26. مصباح یزدی، محمدتقی (1389ش): «خداشناسی(مجموعه کتب آموزشی معارف قرآن)»، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ اول.
    27. مصباح یزدی، محمدتقی(1367ش): «معارف قرآن»، قم: انتشارات درراه حق.
    28. مطهری، مرتضی (1377ش): «مجموعه آثار»، تهران: انتشارات صدرا، چاپ هفتم.
    29. مفید، محمد بن نعمان (1373): «اوائل المقالات»، تهران: موسسه مطالعات اسلامی، چاپ اول.